Natuur

Rijke flora en fauna

Monnikenberg is een bijzonder bosgebied met een rijke flora en fauna. In het bos staan allerlei oude, waardevolle bomen en boomgroepen. Er leven eekhoorns en verschillende soorten vleermuizen (laatvlieger, rosse vleermuis, gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis) en in de Monnikenplas plant de beschermde kamsalamander zich voort. Wie houdt van bijzondere bloemen en planten moet hier zeker eens gaan kijken. Er groeien zelfs beschermde plantensoorten, zoals de breedbladige wespenorchis, de kleine maagdenpalm, het akkerklokje, het grasklokje en het hondsviooltje.

Ecoduct en ecotunnel

Ook wild voelt zich thuis in het gevarieerde gebied met plassen, venig grasland, gesloten bos, half open bos en akkers. Op dit moment is het gebied niet optimaal te bereiken voor wild, maar daarin komt verandering. In 2017/2018 werken Rijkswaterstaat en Prorail samen aan de bouw van een ecoduct over het spoor en een faunatunnel onder de A27. Daarmee worden de heidegebieden van ‘t Gooi verbonden met de Utrechtse heuvelrug en fungeert Monnikenberg als een groene schakel tussen deze twee grote natuurgebieden.

Balans tussen bouwen en natuur

Bij het opstellen van het Masterplan Monnikenberg is gezocht naar de balans natuur, landschap en bebouwing voor zorg, onderwijs en wonen. Bij het bepalen van de plaats van de gebouwen is zo goed mogelijk rekening gehouden met de natuurlijke en landschappelijke inrichting van het gebied, waaronder waardevolle bomen. Gebouwen komen zoveel mogelijk op open plekken in het bos maar ook op plekken waar nu al gebouwen staan. Te kappen bomen worden gecompenseerd door nieuwe bomen en door andere investeringen in de natuur en het landschap.

De bestaande monumentale lanen wordt in het stedenbouwkundige plan gehandhaafd en hersteld. Deze lanen fungeren veelal ook als paden en wegen in de nieuwe structuur, zoals was oorspronkelijk bedoeld. Ook wordt het terrein beter ontsloten voor fietsers en wandelaars.

Duurzaam Monnikenberg Groenfonds

Het Duurzaam Monnikenberg Groenfonds garandeert dat het Goois Natuurreservaat (GNR) landgoed Monnikenberg kan blijven beheren en ontwikkelen. Maar ook dat de naaste buren op Monnikenberg een hoogwaardige groene natuurlijke omgeving houden. Het fonds werd in 2012 opgericht door Tergooi, Merem Behandelcentra, HPG Hilversum en GNR. In het Groenfonds is onder meer vastgelegd welke bedragen de initiatiefnemers eenmalig en jaarlijks beschikbaar stellen voor het onderhoud en beheer van de natuur op het landgoed.

Lees hier het interview met Bert van der Moolen, directeur rentmeester Goois Natuurreservaat. Dit artikel verscheen ook in Bouwen aan Tergooi, november 2016, uitgave 1.

Groene verbindingen

Het Goois Natuurreservaat (GNR) is een van de vier initiatiefnemers van het Masterplan Monnikenberg. Een bijzondere partner, want ze hebben als enige geen bouwplannen. Directeur-rentmeester Bert van der Moolen: 'Wij willen onze natuurgebieden behouden, adequaat beheren en waar dat verantwoord is tegelijkertijd openstellen voor bezoek en gebruik, om van te genieten.’

Groen, zorg en wonen

Bij de ontwikkeling van de plannen zat Bert van der Moolen regelmatig aan tafel met de drie andere partners. Niet iedereen keek op dezelfde manier naar het gebied: 'Drie van de vier partijen waren gericht op bouw, ontwikkelen en realiseren. Dat is af en toe knap ingewikkeld geweest maar uiteindelijk hebben we een gezamenlijke ambitie en een gezamenlijk eindbeeld vastgelegd in het Masterplan Monnikenberg. Een ambitieus plan met een hoge ruimtelijke kwaliteit van groen, zorg en wonen.'

Honderd jaar vooruit

Het gebied Monnikenberg is ruim 75 hectare groot, waarvan circa 40 hectare in bezit en beheer zijn van het GNR. Om zeker te stellen dat het GNR het landgoed kan blijven beheren en ontwikkelen en de naaste buren een hoogwaardige groene natuurlijke omgeving houden, werd in 2012 het Duurzaam Monnikenberg Groenfonds opgericht. Tergooi, Merem Behandelcentra, HPG Hilversum en het Goois Natuurreservaat tekenden voor de oprichting. In het Groenfonds is onder meer vastgelegd welke bedragen de initiatiefnemers eenmalig en jaarlijks beschikbaar stellen voor het onderhoud en beheer van die natuur op het landgoed. Goed nieuws, want mede door die bijdrage kan het GNR de komende 99 jaar met die groene kwaliteit aan de slag.

Boost voor de natuur

Het Goois natuurreservaat heeft de afgelopen jaren op verschillende plekken in de regio natuurgebieden met elkaar verbonden. Monnikenberg is het laatste gebied waar dit gebeurt. Bert van der Moolen: 'Door de aanleg van onder andere spoor- en snelwegen zijn natuurgebieden van elkaar geïsoleerd geraakt. Een van de manieren om dat te herstellen is door de aanleg van ecoducten of natuurbruggen.' In 2017/2018 starten Rijkswaterstaat en Prorail met de bouw van een ecoduct over het spoor en een faunatunnel onder de A27. 'De dassen, vossen, reeën, salamanders, hagedissen noem maar op, zijn dan beter in staat zich te verplaatsen en een goede partner tegen te komen. Bovendien verbinden de beide voorzieningen de heidegebieden van ’t Gooi met de rest van de Utrechtse Heuvelrug en hopelijk geeft dat de natuurkwaliteit op de hele Heuvelrug een behoorlijke boost.'